Leven

Wie was Jan Roëde

Leven

Jan Roëde (1914-2007) was één van de meest opmerkelijke naoorlogse moderne kunstenaars in Den Haag, onder meer betrokken bij de roemruchte Posthoorngroep. Hij maakte schilderijen, tekeningen, grafiek, gouaches, maar ook illustraties, glaskunstwerken en wandschilderingen.

Hij werd op 13 juni 1914 in Groningen geboren als Jan Roede. Vanaf zijn vierde jaar groeide hij op in Den Haag, waar hij, afgezien van enkele periodes in het buitenland, tot aan het einde van zijn leven bleef wonen en werken.

Hij doorliep in 1930-1931 een opleiding tot tekenleraar, gevolgd door een tekenstudie aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) in Den Haag. Aan dezelfde academie rondde hij de avondopleiding reclameschilderen af bij Gerrit Kiljan en Paul Schuitema.

Collega-kunstenaars Willem Hussem en Arnold Smith stimuleerden Roëde in 1941 om te gaan schilderen. In de beginjaren van zijn kunstenaarschap verdiepte hij zich in schilderkunst, literatuur en het Zenboeddhisme.

Bij zijn eerste tentoonstelling, eind 1945 bij de Haagse Kunsthandel Liernur, werd zijn werk opgemerkt door Willy Broers. In 1946-1948 verbleef hij afwisselend in Zweden en Frankrijk, waar hij groot succes had met enkele solotentoonstellingen. Omdat de Fransen moeite hadden met het uitspreken van zijn naam, werkte hij vanaf 1946 onder de naam Roëde.

Jan Roëde ontwikkelde zich na zijn terugkeer naar Den Haag in 1948 tot een verrassende colorist met een heel eigen stijl. Speels en altijd met een glimlach schilderde hij eenvoudige mens- en dierfiguren in niet-naturalistische kleurcomposities.

Roëde overleed op 30 mei 2007 op 92-jarige leeftijd.

Tijdlijn

1914: Geboren op 13 juni in Groningen.
1918: Verhuist met zijn moeder naar Den Haag.
1930-1932: Volgt een opleiding tot tekenleraar aan de KABK in Den Haag.
1933-1935: Volgt een avondopleiding reclame aan de KABK.
1941: Begint te schilderen.
1946: Neemt deel aan de tentoonstelling 12 Schilders in het Stedelijk Museum Amsterdam.
1948: Ontmoet Maurice Estève, die grote invloed heeft op zijn kleurgebruik.
1950: Exposeert diverse keren in De Posthoorn in Den Haag.
1968: Eerste overzichtstentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag.
1988: Grote overzichtstentoonstelling in het Haags Gemeentemuseum.
1999: Overzichtstentoonstelling in het Cobra Museum in Amstelveen.
2005: Richt de Jan Roëde Stichting op.
2007: Overlijdt op 30 mei.
2014: De Jan Roëde Prijs wordt in het leven geroepen.

Tentoonstellingen

Groepstentoonstellingen selectie

1943 - Galerie Les Beaux Arts, Den Haag
1945 - Galerie Martinus Liernur, Den Haag
1948 - Stedelijk Museum Amsterdam, Vrije Beelden
1950 - Stedelijk Museum Amsterdam, Nieuwe stromingen in de beeldende kunst
1984 - De Lakenhal Leiden, De doorbraak van de moderne kunst in Nederland in de jaren 1945-1951
1996 - Cobra Museum voor Moderne Kunst Amstelveen
2025 - Kunstmuseum Den Haag, Nieuwe Haagse School – Bovenal vrij

Solo- of duotentoonstellingen selectie

1947 - Galerie Buydens & Berthet, Parijs
1948 - Galerie Gummeson, Stockholm
1957 - De Posthoorn, Den Haag
1968 - Gemeentemuseum Den Haag
1988 - Gemeentemuseum Den Haag
1999 - Cobra Museum voor Moderne Kunst, Amstelveen
2016 - Pictura Groningen en Drents Museum Assen
2019 - Pulchri Studio Den Haag, Een feest voor het oog
2025 - Museum Belvédère Oranjewoud, In speelse tekens

Publicaties

Audio

Henk Augustijn maakte voor Art-on-Video Jan Roëde – een portret, gefilmd in zijn atelier in Clingendael in het voorjaar van 1993.

Van de hand van Jan Roëde zelf

Je kunt niet alles begrijpen!, ’s-Gravenhage, 1955, met een voorwoord van Paul Rodenko.

Boekpublicaties

Marie Christine Walraven: Jan Roëde, 1988
Erik Slagter: Jan Roëde – een kunstenaar keert terug tot zijn middelpunt, 1999
John Sillevis: Jan Roëde – een verborgen dialoog, 2010
Wouter Welling en Annemiek Rens: Jan Roëde – keuze uit het werk, 2016
Anne Marie Boorsma: Jan Roëde – verwondering in kleur, 2022